Bome

'n Witgatboom
 

            “My kind, as jy nog nie ‘n boom geplant het nie, is jy nog nie ‘n man nie.”, het my ma gesê toe ek so wou-wou lui wees om haar te help plant aan die klomp doringbome. “’n Mens plant nie ‘n boom net vir jouself nie, maar ook vir ander mense wat na jou kom, want hierdie bome wat ons nou plant, gaan baie ouer word as ek en jy.” En van daardie dag af kyk ek anders na bome, want wanneer ek my motor in die koelte parkeer, dan sê ek dankie vir ‘n ander man se welwillendheid. 

            Die tragiese van my en my ma se boomplantery in daardie dorre Karoo was dat ons besig was om indringerdoringbome te plant en met die skaars water aan die lewe te hou. Die bokke het hulle oorvreet aan die peule – en sodoende die bome help versprei. Vandag weet ons dat die Suidwesdoring, die Prosopis spp, ‘n aggressiewe pes is wat met wortel en tak uitgeroei moet word. Dit het reeds groot gedeeltes van die noordwestelike dele van die Karoo ingeneem en die besmetting sien tans soos volg daar uit: 83 500 ha yl versprei, 44 800 ha lig besmet, 33 900 ha besmet en 24 500 ha totaal besmet. (Sien http://gadi.agric.za/articles/Agric/suidwesdoring.htm.)

            Die Swarthaak is byna net so ‘n groot probleem in die Kalahari en die Griekwaland-Wesgebied. Alhoewel dit goeie kos vir bokke en wild is, verdring dit ander struike en gras.

            Maar hierdie is nie al indringerplante wat ons het nie. Daar is drie kategorieë. Kategorie 1 is verklaarde onkruide en hulle mag nie geplant  word nie en alle handel in hul saad, steggies of enige ander voortplantingsmateriaal is verbode. Voorbeelde hiervan is die Selonsroos en bogenoemde Suidwesdoring. Kategorie 2 is plante met kommersiële waarde, bv. die Swartwattel en hulle word net in beheerde gebiede aangeplant. Kategorie 3 plante is plante met ornamentele waarde. Bestaande plante hoef nie vernietig te word nie, maar nuwes mag nie aangeplant word nie. In hierdie kategorie val die Sering, Jakaranda, en die Australiese Silvereik. Vir meer inligting, besoek gerus http://www.agis.agric.za/wip.

Die groot nadeel van indringerplante is dat hulle ons inheemse plante verdring en ons skaars waterbronne onder groot druk plaas. Daarom is ontbossing, hetsy meganies of chemies, in dele van ons land noodsaaklik. Biologiese beheer is natuurlik die beste, want dis volhoubaar en goedkoop en tans word reeds altesaam 63 soorte insekte gebruik om indringerplante te beskerm. (http://www.landbou.com/node/20489)  

Daar is egter ook ‘n ander kant van die munt: Net soos wat ons indringerplante moet beperk of uitroei, net so is daar seker plantspesies in die Noord-Kaap wat op die lys van bedreigde spesies verskyn. Ons behoort hulle te beskerm en aan te plant indien moontlik.

Heel boaan hierdie lys van bedreigde bome verskyn die boom wat vir my die heel mooiste is, naamlik die kameeldoring. Ander Noord-Kaapse bome wat ook op hierdie lys is die Vaalkameeldoring en natuurlik, myns insiens die boom met die meeste karakter, die Witgatboom. Volgens oorlewering het ons voorouers Witgatbome se wortels gedroog, fyn gemaak en koffie van gemaak.

Sommige van die ander baie bekende, maar bedreigde spesies, is die volgende: Kremetart, Stinkhout, Geelhout en Kiaat. Daar is egter nog talle ander en die volledige lys is beskikbaar by http://www.sanbi.org/biodiversity/protecttree.pdf. Om enigeen van die bome op die lys van bedreigde spesies uit te haal en te vervoer, het ‘n mens ‘n permit nodig van die Departement Waterwese en Bosbou. Die Noord-Kaapse kontakpersoon is me. Jackie Mans en haar eposadres is MansJ@dwaf.gov.za.

As jy graag ‘n boom wil aanplant in jou tuin, kan jy gerus ‘n Olienhoutboom oorweeg. Hy is baie gehard en as hy heelwat water kry, groei hy redelik vinnig. En hy mors glad nie so baie blare soos ‘n Kareeboom nie. Van die mooiste Olienhoutbome staan langs die teerpad tussen Daniëlskuil en Koopmansfontein. Ou bome wat waarskynlik al honderde jare oud is.

As jy dit nog nie gedoen het nie, is dit miskien nou die regte tyd om jou deel te doen om die aarde te red: Raak ontslae van die indringerplante, plant ‘n boom – indien moontlik een wat op die lys van bedreigde spesies verskyn.

“Trees are the best monuments that a man can erect to his own memory. They speak his praises without flattery, and they are blessings to children yet unborn.” (Lord Orrery, 1749)

             Gesels asseblief saam deur 'n epos te stuur.

Bydraes in Huisgenoot en Rapport Terug Boontoe

Kontakbesonderhede Terug Boontoe

Kommentaar en idees is welkom!

Epos:  Drik Greeff

Faks: 0866 15 44 59

Besoek duisende Afrikaanse bestemmings by www.dieknoop.co.za